Vướng nghiệm thu, loạt dự án điện tái tạo được đề nghị đàm phán lại giá
Công ty Mua bán điện (EPTC) thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa gửi đề nghị tới các chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo liên quan đến việc rà soát, đàm phán lại giá mua điện đối với thời gian nhà máy đã phát điện thương mại nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu.
Theo đề nghị của EPTC, các doanh nghiệp cần xây dựng phương án đàm phán theo hướng giảm giá mua điện ở mức tối đa đối với khoảng thời gian dự án có tồn tại liên quan đến công tác kiểm tra nghiệm thu (CCA). Giá điện sau đàm phán được yêu cầu không cao hơn mức giá chuyển tiếp theo quy định.
Khung giá chuyển tiếp được Bộ Công Thương quy định tại Quyết định 21/2023. Theo đó, mức giá trần chưa bao gồm thuế VAT đối với điện mặt trời dao động từ 1.184,9 đến 1.508,27 đồng/kWh; đối với điện gió từ 1.587,12 đến 1.815,95 đồng/kWh, tùy thuộc từng loại hình dự án. Giá mua điện cụ thể của từng nhà máy sẽ được các bên thống nhất trên cơ sở đàm phán.
EPTC đề nghị các chủ đầu tư thuộc diện này khẩn trương gửi phương án đề xuất, hồ sơ và các căn cứ liên quan, đồng thời phối hợp sắp xếp thời gian để tiến hành đàm phán.
Rà soát giá mua điện từ những vướng mắc về nghiệm thu
Cơ sở để EPTC đưa ra đề nghị trên gồm các kết luận thanh tra năm 2023, những cơ chế được áp dụng đối với phát triển điện mặt trời, điện gió và Nghị quyết 233/2024 của Chính phủ.
 |
| Loạt dự án điện tái tạo được đề nghị đàm phán lại giá. (Ảnh minh họa) |
Theo số liệu của Bộ Công Thương, có 172 nhà máy hoặc một phần nhà máy điện gió, điện mặt trời nối lưới đã được đưa vào vận hành thương mại nhưng tại thời điểm COD hoặc trong thời gian được hưởng cơ chế giá FIT vẫn chưa có văn bản chấp thuận kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu.
Kết luận thanh tra năm 2023 cho rằng việc chưa hoàn tất thủ tục nghiệm thu theo quy định đã làm phát sinh những vấn đề liên quan đến việc thanh toán tiền điện và gây thiệt hại cho EVN. Sau đó, một số dự án rơi vào tình trạng chưa được thanh toán đầy đủ hoặc chỉ được thanh toán một phần theo các điều khoản trong hợp đồng mua bán điện.
Trước tình trạng này, Bộ Công Thương từng đưa ra phương án yêu cầu EVN và các chủ đầu tư rà soát lại điều kiện để được áp dụng giá FIT. Với những dự án không đáp ứng đầy đủ điều kiện, các bên sẽ xác định lại giá điện và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để làm cơ sở xử lý, bù trừ các khoản tiền mua điện đã phát sinh.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp xử lý những tồn tại về giá điện, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp kéo dài và những tác động bất lợi đối với môi trường đầu tư.
Chủ đầu tư lo ngại việc áp dụng hồi tố
Ở chiều ngược lại, nhiều chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo không đồng tình với cách xác định lại giá điện dựa trên tình trạng hồ sơ nghiệm thu.
Theo các doanh nghiệp, tại thời điểm các dự án đáp ứng điều kiện vận hành thương mại (COD), quy định pháp luật khi đó chưa đặt ra yêu cầu bắt buộc phải có văn bản chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu như một điều kiện để công nhận COD.
Các chủ đầu tư cho rằng Thông tư 10/2023 mới bổ sung, làm rõ yêu cầu liên quan đến văn bản nghiệm thu trước khi cấp giấy phép hoạt động điện lực. Trong khi đó, nhiều nhà máy thuộc diện tranh chấp đã được đưa vào vận hành từ năm 2021 hoặc trước đó, tức trước thời điểm quy định mới được ban hành.
Do vậy, doanh nghiệp kiến nghị giữ nguyên ngày COD đã được các bên xác nhận, không áp dụng các quy định theo hướng hồi tố và tiếp tục thanh toán tiền điện theo đúng các điều khoản đã ký trong hợp đồng mua bán điện.
Theo lập luận của các chủ đầu tư, nếu có sai phạm trong công tác nghiệm thu theo quy định của pháp luật xây dựng thì doanh nghiệp có trách nhiệm chịu xử lý, khắc phục vi phạm. Tuy nhiên, việc này không đồng nghĩa với việc phủ nhận tình trạng dự án đã đáp ứng các điều kiện để vận hành thương mại tại thời điểm COD.
Điểm tranh luận hiện nay vì vậy không chỉ nằm ở mức giá mua điện, mà còn liên quan trực tiếp đến cách xác định hiệu lực của ngày COD, điều kiện hưởng giá FIT và việc có hay không áp dụng các yêu cầu pháp lý được ban hành sau thời điểm nhiều dự án đã đi vào vận hành.
Việc EPTC đề nghị các chủ đầu tư đàm phán lại giá mua điện được xem là bước tiếp theo trong quá trình xử lý những tồn tại kéo dài đối với nhóm dự án năng lượng tái tạo vướng thủ tục nghiệm thu. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các bên thống nhất được cách xác định thời gian, điều kiện hưởng giá và mức giá áp dụng, đồng thời phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xử lý các tồn tại theo kết luận thanh tra và tính ổn định của các hợp đồng mua bán điện đã ký.
Huy Tùng
