Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa
Khung pháp lý xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước
Ngày 30/10, tại TP HCM, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa. Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Công Thương các tỉnh, thành phố; các hiệp hội ngành hàng sản xuất, chế biến, kinh doanh; Hiệp hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP HCM cùng hơn 150 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh, lưu thông thương mại và xuất nhập khẩu.
 |
| Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trịnh Thị Thu Hiền phát biểu tại Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa |
Tại Hội nghị, Cục Xuất nhập khẩu phổ biến Nghị định số 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10/2026 của Chính phủ quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước; giới thiệu các nội dung dự thảo liên quan đến quy trình, thủ tục cấp C/O, kiểm tra và xác minh xuất xứ hàng hóa; đồng thời trao đổi một số vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện quy tắc xuất xứ hàng hóa.
Nghị định số 384/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, tạo khung pháp lý riêng để xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh trước đây các quy định về xuất xứ chủ yếu tập trung vào hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và chưa có một khuôn khổ riêng, thống nhất cho việc xác định xuất xứ Việt Nam của hàng hóa lưu thông trên thị trường nội địa.
Việc quy định cụ thể các tiêu chí xác định xuất xứ tạo căn cứ để doanh nghiệp chủ động xác định xuất xứ sản phẩm, đồng thời giúp cơ quan quản lý có cơ sở thực hiện kiểm tra, giám sát. Qua đó, thông tin về xuất xứ hàng hóa được minh bạch hơn, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng trên thị trường.
Quy định mới cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để phân biệt giữa hoạt động sản xuất, chế biến thực chất với những công đoạn đơn giản như đóng gói, thay đổi bao bì, dán nhãn, phân loại hoặc lắp ráp đơn giản. Đây là cơ sở quan trọng để phòng ngừa tình trạng khai báo xuất xứ không phản ánh đúng bản chất của quá trình sản xuất.
Hoàn thiện quy định về cấp C/O và kiểm tra, xác minh xuất xứ
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm tại Hội nghị là dự thảo quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; đặc biệt là quy trình, thủ tục cấp C/O và kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.
 |
| Đại diện Cục Xuất nhập khẩu giới thiệu các nội dung chính của dự thảo liên quan đến quy trình, thủ tục cấp C/O, kiểm tra và xác minh xuất xứ hàng hóa |
Đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã giới thiệu nội dung chính của dự thảo gồm: cơ sở pháp lý; hồ sơ, quy trình cấp C/O trên Hệ thống eCoSys; cơ chế tiền kiểm, hậu kiểm, phối hợp xác minh xuất xứ với cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu; làm rõ thành phần hồ sơ chứng minh xuất xứ, hệ thống các bảng kê theo từng tiêu chí xuất xứ và quy trình kiểm tra tại cơ sở sản xuất trong trường hợp cần xác minh.
Việc hoàn thiện quy định về cấp C/O và kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình, tăng tính minh bạch và thống nhất trong thực thi, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng ngừa gian lận xuất xứ. Đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị hồ sơ, nguyên liệu và quá trình sản xuất của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động đáp ứng yêu cầu xác minh và tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ FTA.
Tại Hội nghị, doanh nghiệp cũng được lưu ý về sự khác nhau giữa các FTA trong tiêu chí xuất xứ, quy tắc cụ thể mặt hàng và cơ chế cộng gộp. Việc đáp ứng quy tắc xuất xứ vì vậy phải được xem xét trên cơ sở từng hiệp định, từng sản phẩm và từng thị trường cụ thể, thay vì áp dụng một cách máy móc cùng một phương pháp cho mọi giao dịch.
 |
 |
| Các đại biểu tham dự Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa |
Kết luận Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trịnh Thị Thu Hiền cho biết Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý, đề xuất của Sở Công Thương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp; tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các dự thảo nhằm bảo đảm quy định khi ban hành phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực thi.
Việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về xuất xứ hàng hóa không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm tra và phòng ngừa gian lận mà còn góp phần xây dựng môi trường thương mại minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và uy tín hàng hóa Việt Nam. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, quản trị xuất xứ bài bản còn là điều kiện quan trọng để chứng minh hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ của từng FTA, chủ động trước yêu cầu kiểm tra, xác minh của thị trường nhập khẩu và khai thác hiệu quả các ưu đãi thuế quan theo cam kết quốc tế.
Phú Văn
