Hà Nội thiết lập cơ chế liên ngành để vận hành thị trường carbon

14:02 | 16/09/2026

Theo dõi Kinh tế Xây Dựng trên

Hà Nội đang xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành để triển khai kiểm kê khí nhà kính, giảm phát thải và tham gia thị trường carbon. Trong đó, các sở được phân công nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, từ tạo lập dữ liệu phát thải, xác định dự án tiềm năng tạo tín chỉ đến quản lý tài chính, công nghệ và xây dựng cơ chế phân chia lợi ích.

Theo quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành của UBND thành phố Hà Nội, các sở, ngành không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảm phát thải trong lĩnh vực quản lý mà còn phải xác định các cơ sở thuộc diện kiểm kê, xây dựng kế hoạch giảm phát thải và nghiên cứu các dự án có khả năng tạo tín chỉ carbon. Đây được xem là những khâu nền tảng để Hà Nội từng bước tham gia thị trường carbon.

Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò quan trọng trong việc tổng hợp dữ liệu kiểm kê phát thải khí nhà kính trên địa bàn, phục vụ xây dựng, cập nhật báo cáo quốc gia về biến đổi khí hậu và triển khai các mục tiêu về NDC, Net Zero 2050. Sở cũng rà soát, cập nhật danh mục các cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính, tổng hợp kết quả kiểm tra báo cáo kiểm kê và kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026-2030.

Hà Nội thiết lập cơ chế liên ngành để vận hành thị trường carbon

Đáng chú ý, cơ quan này được giao nghiên cứu đề xuất danh mục các dự án giảm phát thải và dự án tiềm năng tạo tín chỉ trong các lĩnh vực như xử lý chất thải và thu hồi khí mê-tan, nước thải, nông nghiệp phát thải thấp, lâm nghiệp và cây xanh, đất ngập nước và kinh tế nông nghiệp tuần hoàn. Đây là nhóm lĩnh vực có khả năng tạo ra lượng giảm phát thải có thể được lượng hóa, làm cơ sở cho việc hình thành tín chỉ.

Từ năng lượng, công nghiệp đến giao thông và xây dựng

Với lĩnh vực công nghiệp và năng lượng, Sở Công Thương được giao quản lý các số liệu về tiêu thụ điện, than, dầu, khí và nhiên liệu, sản lượng sản xuất, hiệu suất năng lượng, cường độ phát thải và các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm. Trên cơ sở đó, Sở rà soát các cơ sở thuộc diện kiểm kê, phân bổ hạn ngạch và tham gia thí điểm thị trường carbon.

Sở Công Thương cũng hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng đường cơ sở phát thải và các giải pháp giảm phát thải như tiết kiệm năng lượng, điện mặt trời mái nhà, sử dụng điện sạch, thu hồi nhiệt thải, thay đổi nhiên liệu và đổi mới công nghệ. Đồng thời, cơ quan này phải nghiên cứu danh mục dự án giảm phát thải, dự án tiềm năng tạo tín chỉ trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý.

Trong khi đó, Sở Xây dựng phụ trách một “khối” phát thải lớn khác gồm xây dựng, công trình, hạ tầng đô thị, nhà ở và giao thông vận tải. Sở được giao xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải từ sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng, tòa nhà, chiếu sáng, điều hòa, cấp thoát nước, phá dỡ và chất thải xây dựng; đồng thời thu thập dữ liệu về phương tiện, nhiên liệu, vận tải hành khách, hàng hóa và phương tiện điện.

Một nhiệm vụ đáng chú ý là lượng hóa mức giảm phát thải từ chuyển đổi xe buýt, taxi sang năng lượng sạch, phát triển đường sắt đô thị, hạn chế phương tiện phát thải cao và thúc đẩy giao thông công cộng. Sở cũng rà soát khả năng tạo tín chỉ từ tiết kiệm điện tại tòa nhà, thay thế thiết bị làm lạnh, chiếu sáng thông minh, thu hồi khí tại công trình xử lý nước thải và sử dụng vật liệu phát thải thấp.

Tài chính và công nghệ trở thành hai mắt xích quan trọng

Nếu các sở chuyên ngành tập trung vào kiểm kê và tạo nguồn cung tín chỉ, Sở Tài chính được giao xử lý bài toán kinh tế của thị trường carbon. Sở nghiên cứu quản lý tài chính đối với hạn ngạch, tín chỉ, nguồn thu từ chuyển nhượng tín chỉ, chi phí mua hạn ngạch và tín chỉ; đồng thời nghiên cứu việc hạch toán tài sản và quyền tài sản phát sinh từ tín chỉ carbon.

Đặc biệt, Sở Tài chính phải nghiên cứu quy trình chấp thuận các dự án tạo tín chỉ có sử dụng tài sản công, ngân sách và nguồn lực của thành phố; làm rõ quyền sở hữu tín chỉ, phương thức lựa chọn đối tác và nguyên tắc phân chia doanh thu, lợi ích từ bán tín chỉ hình thành từ đất công, rừng, cây xanh, mặt nước, công trình công, dữ liệu nhà nước và hạ tầng do doanh nghiệp nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp quản lý.

Ở một mắt xích khác, Sở Khoa học và Công nghệ phụ trách nền tảng công nghệ cho thị trường. Sở được giao hướng dẫn về tiêu chuẩn, đo lường, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hạ tầng dữ liệu; xây dựng cấu trúc dữ liệu để kết nối, chia sẻ thông tin phát thải giữa các ngành. Đồng thời, Sở phối hợp xây dựng nền tảng số, cơ sở dữ liệu trực tuyến về khí nhà kính và tín chỉ carbon, nghiên cứu các công nghệ giám sát phát thải bằng cảm biến và mô hình tính toán tiên tiến.

Đáng chú ý, lĩnh vực y tế cũng được đưa vào cơ chế giảm phát thải và phát triển tín chỉ. Sở Y tế phải rà soát các bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở dược có mức tiêu thụ năng lượng, sử dụng môi chất lạnh, phát sinh chất thải, nước thải hoặc nguồn phát thải khí nhà kính lớn; đồng thời xây dựng kế hoạch giảm phát thải, thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả, mua sắm xanh và công trình y tế xanh.

Sở Y tế còn phải rà soát các chương trình, dự án có tiềm năng tạo tín chỉ, trong đó làm rõ nguồn vốn, tài sản sử dụng, chủ thể sở hữu kết quả giảm phát thải, quyền đối với tín chỉ, dữ liệu và cơ chế phân chia lợi ích.

Như vậy, cách Hà Nội phân công cho thấy thị trường carbon không được tiếp cận như một thị trường giao dịch đơn thuần. Để có tín chỉ, thành phố phải có dữ liệu phát thải; để tín chỉ có giá trị, cần phương pháp đo lường, báo cáo và thẩm tra; để giao dịch được, phải có cơ chế tài chính, quyền sở hữu và hạ tầng dữ liệu. Việc phân công nhiệm vụ theo từng lĩnh vực vì thế đang tạo ra các mắt xích cần thiết để Hà Nội từng bước hình thành hệ sinh thái thị trường carbon trên địa bàn.