Bộ Tài chính muốn đưa Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện khỏi Luật Đầu tư

(Ảnh minh họa)

Theo Bộ Tài chính, Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện hiện được quy định tại Luật Đầu tư 2014 với 267 ngành, nghề; đến Luật Đầu tư 2020 giảm còn 230 ngành, nghề. Tuy nhiên, việc cắt giảm này chủ yếu mang tính hình thức, gộp nhóm tên gọi hoặc mở rộng phạm vi điều chỉnh, chưa tạo thay đổi thực chất.

Ngoài ra, nhiều ngành, nghề hiện nay vẫn bị quản lý theo cơ chế tiền kiểm – phải xin giấy phép trước khi hoạt động, trong khi hoàn toàn có thể kiểm soát bằng quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế hậu kiểm, như kinh doanh đóng mới, sửa chữa phương tiện thủy nội địa hay sản xuất mũ bảo hiểm. Ngược lại, một số ngành mới tiềm ẩn rủi ro như kinh doanh nền tảng chia sẻ dữ liệu cá nhân, công nghệ deepfake… lại chưa nằm trong diện quản lý.

Vì vậy, Bộ Tài chính cho rằng việc đưa danh mục xuống nghị định sẽ tạo sự linh hoạt, giúp Chính phủ chủ động bổ sung, điều chỉnh kịp thời theo thực tiễn, thay vì chờ Quốc hội sửa luật vốn mất nhiều thời gian.

Dự thảo luật cũng bổ sung nguyên tắc xác định điều kiện đầu tư, kinh doanh, nhấn mạnh yêu cầu về năng lực, nhân lực, cơ sở vật chất và hệ thống quản lý, đồng thời phân loại lại những ngành, nghề thật sự cần tiền kiểm, còn lại chuyển sang hậu kiểm.

Ở góc độ doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng cần cân nhắc kỹ hệ quả. Từ năm 2014, việc đưa Danh mục vào luật đã tạo bước tiến quan trọng: công khai rõ ngành nghề bị cấm và ngành nghề có điều kiện, còn lại người dân, doanh nghiệp được quyền tự do kinh doanh. Cơ chế này cũng buộc mọi bổ sung mới phải qua Quốc hội, hạn chế tình trạng văn bản dưới luật “cài cắm” thêm điều kiện.

Nếu danh mục được quy định tại nghị định, nguy cơ tùy nghi bổ sung sẽ khó kiểm soát, nhất là giữa các nghị định ngang cấp – nghị định ban hành sau sẽ được ưu tiên áp dụng. Điều này có thể dẫn đến việc tăng thêm ngành nghề có điều kiện một cách bất ngờ, khiến doanh nghiệp khó nắm bắt. VCCI cho rằng giải pháp tốt nhất là tiếp tục giữ danh mục trong Luật Đầu tư, song song với việc rà soát, bãi bỏ những ngành, nghề không còn cần thiết.

Diệu