Phát triển Trung tâm Năng lượng tái tạo theo hướng hệ sinh thái tích hợp
 |
| Nghiên cứu thành lập Trung tâm năng lượng tái tạo như như một hệ sinh thái tích hợp. |
Theo đại diện Cục Điện lực, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phát triển năng lượng tái tạo không chỉ là câu chuyện gia tăng công suất nguồn điện mà còn phải gắn với phát triển công nghiệp, hạ tầng, chuỗi cung ứng, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực.
Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác định định hướng phát triển các Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng tại những khu vực có tiềm năng lớn. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm kết nối phát triển năng lượng tái tạo với công nghiệp chế tạo, dịch vụ hỗ trợ và từng bước nội địa hóa chuỗi giá trị.
Đại diện Cục Điện lực cho rằng, với quy mô phát triển rất lớn của năng lượng tái tạo trong những năm tới, đặc biệt là điện gió ngoài khơi và điện mặt trời, Việt Nam có cơ hội hình thành một hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ mới.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa các Trung tâm Năng lượng tái tạo, nhiều điều kiện cần được chuẩn bị đồng bộ, trong đó có hạ tầng cảng biển, logistics, quỹ đất công nghiệp, năng lực chế tạo, nguồn nhân lực và cơ chế huy động đầu tư.
Đặc biệt, điện gió ngoài khơi đặt ra yêu cầu cao đối với hệ thống cảng chuyên dụng do các cấu kiện có kích thước và trọng lượng lớn. Các trung tâm cần được quy hoạch với hạ tầng đủ khả năng tiếp nhận, lưu trữ, lắp ráp và vận chuyển thiết bị, đồng thời bảo đảm kết nối thuận lợi với các khu vực phát triển dự án.
Về nhân lực, Việt Nam có lợi thế từ lực lượng lao động và năng lực công nghiệp biển đã được hình thành trong ngành dầu khí. Kinh nghiệm về công trình ngoài khơi, cơ khí chế tạo, vận hành, bảo dưỡng và dịch vụ kỹ thuật của các doanh nghiệp dầu khí có thể trở thành nền tảng để chuyển đổi, bổ sung kỹ năng và tham gia vào chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi.
Bên cạnh hạ tầng và nhân lực, chính sách đầu tư dài hạn cũng được xem là yếu tố quan trọng. Theo đại diện Cục Điện lực, các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) cần có tầm nhìn đủ dài về quy mô thị trường và danh mục dự án trước khi quyết định đầu tư cơ sở sản xuất. Do đó, việc xây dựng môi trường chính sách ổn định, minh bạch sẽ có ý nghĩa lớn trong thu hút các doanh nghiệp công nghiệp năng lượng tái tạo.
Từ kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ tại hội thảo, đại diện Cục Điện lực cho rằng Việt Nam không nhất thiết phải sao chép một mô hình Trung tâm Năng lượng tái tạo có sẵn, mà cần lựa chọn những yếu tố phù hợp với điều kiện từng khu vực.
Theo đó, các địa phương có lợi thế về nguồn năng lượng tái tạo, cảng biển, công nghiệp cơ khí, dầu khí, logistics và nguồn nhân lực có thể được ưu tiên nghiên cứu, triển khai thí điểm, sau đó từng bước mở rộng.
“Trung tâm Năng lượng tái tạo” vì vậy không chỉ được nhìn nhận là nơi tập trung các dự án nguồn điện, mà cần được phát triển như một hệ sinh thái tích hợp giữa năng lượng, công nghiệp, hạ tầng, dịch vụ, công nghệ và đào tạo nhân lực.
Đây được kỳ vọng sẽ là hướng đi giúp Việt Nam vừa khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo, vừa tạo thêm giá trị trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và đóng góp vào mục tiêu chuyển dịch năng lượng dài hạn.
Phương Thảo
